به گزارش خبرنگار فناوری اطلاعات «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ به همین مناسبت در گفتگویی با دکتر سیدعلی سیدحسینی مدیر پژوهش بنیاد ملی بازی های رایانه ای و حامد نصیری پژوهشگر بنیاد ملی بازی های رایانه ای ضمن شناسایی نقاط قوت و ضعف این بازی ها، نحوه مواجهه با این نوع بازی ها بررسی شده است.
در ابتدا بفرمایید تقسیم بندی بازی های استراتژیک چگونه صورت می گیرد؟
سیدحسینی: به بازی های رایانه ای در ایران و دنیا، بازی های دیجیتال می گویند که به سه پلت فرم اصلی تقسیم می شود. 1- بازیهای موبایلی (اسمارت فون ها و گوشی ها است) 2- بازی های رایانه ای (pc) و 3- بازی های کنسولی (play station) است.
ژانرهای بازی استراتژیک متفاوت است؛ ژانر بازی های رایانه ای متکی به game play است. یکی از ژانرهای مطرح ژانر استراتژیک است که ریشه در بازی های تخته ای و کارتی قدیمی از قبیل بازی شطرنج و منچ دارد. بازی های استراتژیک دو زیر ژانر دارد که یکی از آنها بازی های نوبتی و دیگر بازی های مبتنی بر زمان واقعی است. بازی کلش آف کلنز عنصر زمان نقش دارد. وقتی به قبیله کاربر در بازی کلنش آف کلنز حمله می شود باید در زمان خاص دفاع کند.
مزایا و معایب بازی های رایانه ای استراتژیک چیست؟
سیدحسینی: بازی استراتژیک یکی از فوایدش تقویت مهارت تفکر استراتژی است. کاربر در این بازی هدف را نگاه می کند از پیروزی های مقطعی می گذرد جاهایی عقب نشینی می کنند. در بازی استراتژی هدف کلان غلبه بر حریف های متعدد است.
بحث دیگر تفکر حل مسئله در بازی استراتژیک است. در بعضی مواقع کاربران در بازی با مسئله ای مواجه می شوند که باید با استفاده از امکاناتی که دارند با توجه به نقاط ضعف و قوت خود و فرصت ها و تهدیدهای بیرونی مشکل را حل کنند.. اگر در مسیری به بن بست می خورند از مسیری دیگر وارد شوند. بازیکن باید منابع را پیدا کند. کاربر باید منابع را مدیریت و بروزرسانی کند تا تصمیم گیری بهتری انجام دهد. ممکن است بحث چالش اقتصادی باشد. کاربر باید منابع را خوب مدیریت کند، با استفاده از تضاد استراتژیک و از طریق دیپلماسی باید بتواند بر حریف غلبه کند.
مهارت های درک فضایی، موضوع دیگری است که این بازی ها به کاربر می آموزند این بازی ها با اسنتفاده از جایگاه جغرافیایی می تواند به صورت فرضی جهان را برای کاربر بازنمایی کند. نقشه جهان و کشورها را به کاربر نشان دهد. تسلط بر نقشه و دوربین چشم پرنده از جذابیت های اکتشاف مبتنی بر نقشه در بازی های استراتژیک است. در اکثر مواقع دوربین چشم پرنده است که در نقشه باید حرکت کند.
بازی های استراتژی می تواند در زبان آموزی و درک مطلب برای کاربران مفید باشند و قوه شنیداری را تقویت کنند.
در بازی استراتژیک کاربر روش مدیریت را می آموزد به نیروها می تواند دستور دهد و به وسیله آنها کاری را انجام دهد. در این نوع بازی ها در برخی موارد اداره بخشی از مجموعه فرضی به کاربر سپرده شده است و وظیفه نگهداری و برنامه ریزی هماهنگی و هدایت نیروها و منابع مادی با کاربر است. در نهایت برنده بازی استراتژیک کسی است که بهترین مدیریت را داشته باشد.
در بازی های استراتژیک عنصر شانس معمولا وجود ندارد و به جای شانس، منابع مادی و انسانی به عنوان چاشنی و کمک در اختیار کاربر قرار می گیرد.
ویژگی بازی های استراتژیک متقارن بودن آنها است. اگر دو طرف را در این بازی در نظر بگیرید. هر دو طرف حریف بازی یک سری نیرو دارند. مثلا شمشیر زن، جادوگر و ... طرف مقابل هم شبیه همان نیروها را دارد. امکانات دو طرف در بازی برابر است که طرفین باید طبق قدرت تقکر خود با هم مبارزه کنند. هر حریفی که بتواند تصمیم بهتری را بگیرد پیروز بازی استراتژیک است. برای مثال در بازی کلش چون زاویه دوربین از بالاست جزییات خشونت را نشان نمی دهند صحنه های درگیری زیاد واضح دیده نمی شود و کوچک است. کسی که کشته می شود می افتد و بعد محو می شوند. پس تاثیر خشونت آمیز بر بازیکنان وجود دارد اما کمتر از بازی های دیگر است.
اما باید در نظر داشت که بازی های استراتژیک آنلاین به شدت اعتیادآور است. زیرا زمان های معینی را باید داخل بازی حضور پیدا کرد. چون آنلاین است به کاربر یادآوری می کند که مثلا در بازی کلش به قبیله حمله شده است. کاربر مجبور است در هر زمان برای ادامه بازی حاضر شود. اعتیادآور بودن بازی های استراتژیک آنلاین نسبت به بقیه بازی ها بیشتر است. در این بازی ها دل کندن از بازی ها خیلی سخت تر است. زیرا اگر شخص هنگام حمله آنلاین نباشد شکست می خورد. بنابراین این سیستم بازی است که زمان شخص را مدیریت می کند.
بازی های استراتژیک ممکن است به خاطر طولانی بودن زمان بازی و مداوم بودن بازی موجب انزوا و گوشه گیری کاربر شود.
مشتریان کلش آف کلنز و بازی های استراتژیک در دنیا معمولا سن بالا هستند اما در ایران جوانان و نوجوانان و بچه ها هم علاقه مند به این بازی های استراتژیک هستند. با توجه به اعتیادآور بودن این بازی ها ممکن است باعث افت تحصیلی در دانش آموزان و دانشجویان شود.
در بازی استراتژیک به طور مثال کلش آف کلنز امکان رقابت تعداد زیادی کاربر به طور همزمان وجود دارد که در محیط بازی از سراسر جهان با یکدیگر امکان رقابت دارند و این موضوع می توانند باعث تبادل یا تهاجم فرهنگی شود.
استفاد طولانی مدت از بازی های استراتژیک توصیه نمی شود زیرا خواب را مختل می کند و باعث افت تحصیلی می شود. بازی در ساعات مناسب برای استراحت و خواب کودک می تواند باعث اختلال در ساعت بیولوژیک درونی بدن و به هم ریختن تنظیم ساعت بیولوژیک بدن شود و زمان بندی را در کودکان مختل سازد.
در خصوص بازی های استراتژیک کدامیک برای کاربران ایرانی مناسب ترند؟
نصیری: برای رده بندی سنی بازی های رایانه ای و بازی های استراتژیک چهار دیدگاه را باید مورد توجه قرار داد که بنیاد بازی های رایانه ای این بازی ها را براساس این دیدگاه ها مورد رده بندی سننی قرار می دهد و بدین منظور بازی هایی را برای کاربر ایرانی پیشنهاد می دهد، این دیدگاه ها شامل چهار دیدگاه بازیکن محور، تحلیلگر محور، روایتگر محور و رصدگر محور است که به شرح آنها می پردازیم.
دیدگاه بازیکن محور: بررسی احساسات و هیجاناتی که بازیکن در خلال بازی کردن یک بازی خاص تجربه می کند، یکی از مهم ترین مؤلفه هایی است که می تواند با توجه به تأثیری که مخاطب از آن بازی دریافت می کند در تعیین رده سنی مناسب آن بازی دخیل باشد. این دیدگاه بستگی نسبتاً زیادی با ویژگی های ژانر بازی ها دارد.
دیدگاه تحلیلگر محور: استخراج و دسته بندی محتواهای آسیب رسان آشکار موجود در بازی (از قبیل کشتن، مصرف مواد مخدر و مشروبات الکلی، استفاده از الفاظ نامناسب، نمایش صحنه های تحریک آمیز جنسی، اتفاقات ترسناک و ...) همچنین کمیت و کیفیت این محتواها در هر بازی اصلی ترین مؤلفه ای است که در تعیین رده سنی مناسب بازی نقش دارد.
دیدگاه روایتگر محور: دریافت و بررسی داستان کامل بازی به منظور جستجوی معنای نشانه ها و مفاهیم پنهان گنجانده شده در هر بازی و همچنین بررسی ارتباط داستانی بازی با نسخه های قبلی آن یا کتاب ها و فیلم های احتمالی که بازی از آن اقتباس شده است یکی از دیدگاه هایی است که در ارزیابی صحیح رده بندی سنی بازی به کنار گرفته می شود.
دیدگاه رصدگر محور: رصد پیامدهای حاشیه ای احتمالی هر بازی از قبیل اظهارنظرهای پیرامون بازی، تأثیرات فرهنگی و اجتماعی بازی، دعاوی حقوقی علیه بازی، میزان فروش و رده سنی آن بازی در سایر نظام های رده بندی سنی دنیا، تکمیل کننده سه دیدگاه دیگر در جهت ارزیابی جامع، دقیق و صحیح از رده سنی مناسب بازی ها است.
مهمترین بازی های رایانه ای مناسب رده سنی کودکان عبارتند از: 1- خروس جنگی 2- هشت خان 3- دنده دو 4- صفر تا صد 5- قطار شادی 6- باقلوا 7- کوییز آف کینگر 8- موتوری 9- هشتمین حمله 10- بتل فیش 11- تیکاف 12- سلحشوران 13- جنگاور ایرانی 14- جدل بر روی سرعت2 15- غلط نامه 16- والیبال حرفه ای 17- فروت کرفت 18- جیرینگ لند 19- شمشیر تاریکی 20- سبقت 21 - کابوس دشمن 22 - هی تاکسی 23 - مهمان اصغر آقا 24 - دوز ایرانی 25- هندوانه (5 در1)
چه اقداماتی باید برای استفاده ایمن کاربران (کودکاان و نوجواناان) از باازی های اساتراتژیک صورت داد؟
نصیری: همواره فرهنگ استفاده مطلوب از بازی های رایانه ای به عنوان یک هدف اساسی و مهم تعیین است. تأثیرگذاری بازی های رایانه ای و احتمال ابتلا به اختلالات روحی و روانی و آسیب های
منجر به آن استفاده از نظام سنی استفاده از بازی ها را ایجاب می کند. در بنیاد بازی های رایانه ای برای بازی ها، نظام سنی به شرح ذیل تدوین شده است که انتظار می رود خانواده ها رعایت کنند.
گروه های سنی تعیین شده در ESRA (نظام ملی رده بندی سنی بازی های رایانه ای) بر اساس خصوصیات جسمی - حرکتی، خصوصیات عقلی - ذهنی، خصوصیات عاطفی و بالاخره خصوصیات اجتماعی شکل گرفته اند.
گرو های سنی ESRA شامل 5 گروه اصلی است که شامل این تقسیم بندی می باشد:
- رده 3+: سه سالگی و بالاتر
- رده 7+: هفت سالگی و بالاتر
- رده 12+: دوازده سالگی و بالاتر
- رده 15+: پانزده سالگی و بالاتر
- رده 18+: هجده سالگی و بالاتر
هر چند باید نسبت به بازی های رایانه ای نگاه انتقادی داشت اما بازی های استراتژیک نسبت به سایر بازی های دیجیتالی امن تر محسوب می شود و حتی در صورت رعایت نظام سنی توصیه می گردد.
بازی های رایانه ای ایرانی که در جهان خریدار داشته است کدامند؟
سیدحسینی: 37 بازی درآمدزا تاکنون در فروشگاه های دیجیتال خارجی انتشار یافته است. این بازی ها پازل (7 عنوان)، Arcade (7 عنوان)، Adventure (6 عنوان)، Action- adventure (6 عنوان)، Action (6 عنوان)، platformer/runner (2 عنوان)، Strategy (2 عنوان)، Shooter (1 عنوان)، Driving/Racing (1 عنوان) می باشد. 18 بازی ساز ایرانی تاکنون بازی درآمدزای خود را در فروشگاه های دیجیتال خارجی عرضه کرده اند. (4 شرکت دانش بنیان هستند.)
هر بازی درآمدزای ایرانی به طور میانگین 110000 بار در فروشگاه های دیجیتال خارجی دانلود شده است. مجموع درآمد ناخالص حاصل از عرضه بازی های ایرانی در فروشگاه های دیجیتال خارجی تاکنون 1235000 دلار بود است. گفتنی است این درآمد با احتساب سهم تقریبا 30 درصدی فروشگاه های دیجیتال خارجی و سهم ناشران غیرایرانی می باشد و درآمد خالص بازی سازان ایرانی پس از کسر سهم فروشگاه و سهم ناشر قابل محاسبه است.
